Documentaire maken is de laatste jaren niet makkelijker geworden; je moet bijna naïef zijn om dit vak nog met passie uit te oefenen, of gewoon simpelweg een tikkeltje gek. Toch is de geschiedenis altijd gevormd door eigenzinnige geesten die weigerden met de massa mee te lopen. Wij zijn dan misschien niet degenen die de wereldgeschiedenis herschrijven, maar eigenwijs zijn we wel. En dat is hard nodig. Want we zijn beland in een tijd waarin het ‘alle hens aan dek’ is om onze verantwoordelijkheid voor toekomstige generaties te nemen.
Bij DocuFilm zien wij, net als veel gelijkgestemden, grote maatschappelijke uitdagingen die om een eerlijk dialoog op basis van feiten vragen. Al is de vraag wat in het huidige medialandschap nog als ‘juist’ wordt beschouwd. Nederland is inmiddels jaren in de ban van de boerencrisis, een onderwerp dat ook ons als filmmakers niet losliet. Het viel ons op dat het publieke debat opvallend veel cruciale informatie miste en dat de heersende beeldvorming op gespannen voet stond met de logica van de dagelijkse praktijk. Precies die discrepantie vormde onze drijfveer: niet vanuit de arrogantie dat wij het beter weten, maar vanuit de noodzaak om zelf op onderzoek uit te gaan. Dat pad leidde ons naar de boerderij van Bauke en Martsje, waar de werkelijkheid op de vierkante meter een heel ander verhaal vertelt dan de krantenkoppen ons voorschotelen.
Zonder bluf is het leven suf!
Het was de bedoeling dat Bauke en Martsje de hoofdrol speelden in onze allereerste aflevering van de serie Natuurlijk. We wilden de Nederlandse boer op een eerlijke manier in beeld brengen, voorbij de stikstofcrisis. Tijdens de research werd het snel duidelijk: Bauke en Martsje werken met een diep begrip voor de natuurlijke cyclus. Wat hen zo boeiend maakt, is hun eigenzinnige blik; ze varen hun eigen koers, wars van de hectiek die de agrarische sector momenteel in zijn greep houdt. Het is die combinatie van nuchterheid, vakmanschap en een bijna filosofische rust die ons greep.
We besloten het anders aan te pakken. Geen strak script, maar intuïtie. Een goede vriend van het eerste uur zei altijd: “Zonder bluf is het leven suf.” Een heerlijk cliché, maar wel eentje die er op dat moment voor zorgde dat we de auto volpakten met filmspullen en naar Friesland reden. Zonder vangnet. Doorgaans is dat een recept voor een filmische ramp, maar we hebben genoeg zelfvertrouwen om in het onbekende op zoek te gaan naar die wonderen die filmmaken zo mooi maken. Honger naar avontuur, noemen we dat.
Bezieling en veerkracht op de boerderij
Eenmaal aangekomen maakten we kennis en begonnen we ongedwongen de eerste scènes te draaien. Het voelde al gauw alsof we elkaar jaren kenden. De sfeer was heerlijk en Bauke en Martsje waren ontzettend open en bevlogen. Het was fantastisch om hen aan het werk te zien en te luisteren naar de enorme hoeveelheid kennis die ze bezitten. Tegelijkertijd was het schrijnend om te horen met welke uitdagingen ze kampen en hoeveel veerkracht er van hen gevraagd wordt om simpelweg hun werk te doen: voedsel produceren voor ons allemaal.
De liefde en toewijding die daarmee gemoeid gaan, zijn ongekend. We waren als filmmakers enorm gegrepen door hun bezieling en de diepe rust die zij uitstralen te midden van de felle maatschappelijke discussie. In die intensieve dagen groeide er iets bijzonders: een diepe vriendschap tussen gelijkgestemden, verbonden door een gedeelde visie. Dit is exact wat wij als filmmakers willen doen: dit soort verhalen in beeld brengen en delen, zodat we er samen van kunnen leren.
Go with the flow
Enkele weken na het filmen nam ons avontuur een onverwachte wending. Er deed zich een unieke kans voor om, samen met Peter Michel Heilman, naar Engeland te reizen voor een ander project (hoe dat afliep, lees je binnenkort in een volgend blog). Door deze verschuiving verdween het idee om Bauke en Martsje direct als eerste aflevering uit te brengen naar de achtergrond. Het materiaal uit Friesland belandde op de spreekwoordelijke plank.
En om het nóg eerlijker te maken: er was op dat moment nog helemaal geen financiële steun. Niets, noppes, nada. De opnames waren puur bedoeld als ’teaser’ om budget te kunnen werven. Maar goed, documentaires maken is nu eenmaal een uitdagend vak waarin je een tikkeltje gek moet zijn om te overleven; laten we het maar ‘gezond idealisme’ noemen. Terwijl het project in Engeland groeide, lieten Bauke, Martsje en hun eigenzinnige visie ons simpelweg niet los. Er broeide iets in hun verhaal dat verteld móést worden. Juist in een tijd waarin de landbouw zo polariseert, voelden wij de urgentie om voorbij de harde krantenkoppen en het politieke getouwtrek te kijken.
Waarom dit verhaal verteld moet worden
In het begin van dit avontuur hadden we grootse ideeën over de waarheid en een wereld die steeds verder verstrikt raakt in beeldvorming en marketing. Dat klinkt misschien ambitieus voor een documentaire over twee boeren in Friesland, en toch is dat precies de reden waarom we dit verhaal vertellen. Want terwijl overheden en beleidsmakers druk zijn met theoretische transities, zagen wij bij Bauke en Martsje geen marketing, maar mensen die iedere dag opnieuw voedsel produceren in samenwerking met de natuur. Geen grote beloftes, gewoon doen.
Misschien hebben we juist daarom meer mensen zoals Bauke en Martsje nodig; zij die niet eindeloos praten over verandering, maar haar simpelweg vormgeven met beide voeten in de klei. Wij hebben geen grote omroep achter ons staan, geen televisiezender en geen miljoenenbudget. Wat we wél hebben is een camera, een gezonde dosis idealisme en de overtuiging dat sommige verhalen verteld moeten worden.
Word onderdeel van de beweging
Wij geloven dat verhalen zoals die van Bauke en Martsje de wereld kunnen veranderen. Maar zonder grote omroepen achter ons, zijn we afhankelijk van mensen zoals jij die ook geloven in eerlijke informatie. Help ons de camera’s te blijven draaien en word onderdeel van onze reis. Je kunt meedoen door je in te schrijven voor onze updates, ons financieel te steunen en onze verhalen te delen. Zo groeit dit project en bereikt het steeds meer mensen.
Steun DocuFilm
We financieren dit project momenteel zelf. Jouw steun helpt ons om verder te filmen en deze serie af te maken.
